Աուդիտի հասկացողություն


Մասնագիտական հասկացություններ

Ինչ է աուդիտը: Աուդիտը աուդիտի ենթարկվող անձի ֆինանսական հաշվետվություններում արտացոլված տեղեկատվության անկախ ստուգում է, որի արդյունքում տրվում է աուդիտորական եզրակացություն:
Ինչ է աուդիտորական եզրակացությունը: Աուդիտորական եզրակացությունն աուդիտ իրականացնող անձի կողմից կազմված փաստաթուղթն է, որում պետք է արտահայտվի կարծիք` աուդիտի ենթարկվող անձի ֆինանսական հաշվետվությունների վերաբերյալ: Աուդիտորական եզրակացությունը գաղտնիք չպարունակող փաստաթուղթ է, որի հրապարակման անհրաժեշտությունը սովորաբար որոշում է աուդիտի ենթարկվող անձը, բացառությամբ օրենքով սահմանված դեպքերի (պարտադիր աուդիտի դեպքերում):
Որն է աուդիտի նպատակը: Ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտի նպատակն է հնարավորություն ընձեռել աուդիտորին` կարծիք արտահայտելու այն մասին, թե արդյոք ֆինանսական հաշվետվությունները, բոլոր էական առումներով, կազմված են Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան:
Ով է աուդիտի ենթարկվող անձը: Այն տնտեսվարող սուբյեկտն է (իրավաբանական անձը, հիմնարկը կամ անհատ ձեռնարկատերը), որի մոտ իրականացվում են աուդիտորական ծառայություններ:
Ինչ են ֆինանսական հաշվետվությունները: Ֆինանսական հաշվետվությունները կազմակերպության վրա ազդող իրադարձությունների և կազմակերպության իրականացրած գործառնությունների համակարգված ֆինանսական ներկայացումն են, Ֆինանսական հաշվետվություններըը ներառում են`
- հաշվապահական հաշվեկշիռը
բնութագրում է հաշվետու ամսաթվի դրությամբ կազմակերպության ֆինանսական վիճակը, և որի գնահատման հետ անմիջականորեն կապված տարրերն են
1. ակտիվները,
2. սեփական կապիտալը
3. պարտավորությունները.
- ֆինանսական արդյունքների մասին հաշվետվությունը
բնութագրում է հաշվետու ժամանակաշրջանում կազմակերպության գործունեության ֆինանսական արդյունքները, որի հետ անմիջականորեն կապված տարրերն են եկամուտները և ծախսերը.
- սեփական կապիտալում փոփոխությունների մասին հաշվետվությունը
բնութագրում է կազմակերպության սեփական կապիտալի հոդվածների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ և դրանց շարժը հաշվետու ժամանակաշրջանում.
- դրամական միջոցների հոսքերի մասին հաշվետվությունը բնութագրում է դրամական միջոցների մնացորդը հաշվետու ամսաթվի դրությամբ և դրանց շարժը հաշվետու ժամանակաշրջանում.
- ֆինանսական հաշվետվություններին կից ծանոթագրությունները
բացահայտում են կազմակերպության հաշվապահական հաշվառման քաղաքականությունը և հաշվապահական հաշվառման ստանդարտներով պահանջվող այլ տեղեկատվություն:
Որն է ֆինանսական հաշվետվությունների նպատակը
Ֆինանսական հաշվետվությունների նպատակն է կազմակերպության ֆինանսական վիճակի, գործունեության ֆինանսական արդյունքների և ֆինանսական վիճակի փոփոխությունների վերաբերյալ ֆինանսական հաշվետվություններն օգտագործողներին անկողմնակալ տեղեկատվությամբ ապահովելը, որը նրանց օգնում է տնտեսական որոշումներ կայացնելիս:
Ովքեր են ֆինանսական հաշվետվություններն օգտագործողները
- սեփականատերեր (հիմնադիրներ, փայատերեր)
- ներկա և պոտենցիալ ներդրողներ,
- կառավարչական անձնակազմ և աշխատողներ,
- պետական մարմիններ,
- մատակարարներ,
- փոխատուներ,
- հասարակություն և ֆինանսական հաշվետվությունների այլ օգտագործողներ:
Ինչ է աուդիտորական դիտարկումը
Ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտորական դիտարկումն այնպիսի ընթացակարգերի իրականացումն է, որը հնարավորություն է ընձեռում աուդիտորինª պարզելու, թե արդյոք առկա են այնպիսի փաստեր, որոնք կարող են վկայել այն մասին, որ ֆինանսական հաշվետվությունները բոլոր էական առումներով կազմված չեն Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրությանը համապատասխան:
Սովորաբար ի տարբերություն աուդիտի, դիտարկումը չի նախատեսում աուդիտի ընթացքում, որպես կանոն, իրականացվող այնպիսի ընթացակարգեր, ինչպիսիք են հաշվապահական հաշվառման և ներքին վերահսկողության համակարգերի գնահատումը, ստուգումներով, դիտարկումներով և կատարված հաշվարկներով հիմնավորված ապացույցների ձեռքբերման միջոցով հաշվապահական գրանցումների և կատարված հարցումների պատասխանների ճշգրտության ստուգումները:
Ինչ են համաձայնեցված ընթացակարգերը
Համաձայնեցված ընթացակարգերն աուդիտորական բնույթի այնպիսի ընթացակարգերի իրականացումն են, որոնց շուրջ համաձայնության են եկել այդ ընթացակարգերն իրականացնող անձը, տնտեսվարող սուբյեկտըը և համապատասխան երրորդ անձը կամ անձինք, և որոնց արդյունքում այդ ընթացակարգերն իրականացնող անձի կողմից ներկայացված հաշվետվության հիման վրա այդ հաշվետվությունն օգտագործողները կարող են կատարել եզրահանգումները:
Ինչ է կոմպիլյացիան (տեղեկատվության հավաքգրումը)
Կոմպիլյացիան ֆինանսական տեղեկատվության հավաքագրումը, դասակարգումն է և ամփոփումըª այն օգտագործելու համար առավել հասկանալի և հարմար տեսքի բերելու նպատակով:
Ինչ են աուդիտի ստանդարտները
Դրանք աուդիտի միջազգային ստանդարտներին համապատասխանող, աուդիտի անցկացման, ինչպես նաև աուդիտին հարակից ծառայությունների իրականացման մեթոդներն ու կարգը կանոնակարգող նորմատիվ իրավական ակտեր են:


Օրենսդրական պահանջ

Ներկայումս ՀՀ-ում աուդիտորական գործունեության հետ կապված պայմանները կանոնակարգվում են հետևյալ իրավական ակտերով.
- ՙԱուդիտորական գործունեության մասին՚ ՀՀ օրենք,ընդունվել է ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից 2002 թվականի դեկտեմբերի 26-ին,:
- ՀՀ կառավարության 2005թ. փետրվարի 3-ի ՙԱուդիտ իրականացնող անձանց կողմից կնքված պայմանագրերի գրանցամատյանի ձևը հաստատելու և վարման կարգը սահմանելու մասին՚ N 122-Ն որոշում,
- ՀՀ կառավարության 2005թ. փետրվարի 24-ի ՙԱուդիտ իրականացնող անձանց կողմից ներկայացվող եռամսյակային, ինչպես նաև տարեկան հաշվետվությունների ձևերը և դրանց լրացման ու ներկայացման կարգը հաստատելու մասին՚ N 201-Ն որոշում,
- ՀՀ կառավարության 2005թ. մայիսի 18-ի ՙԱուդիտորի վարքագծի կանոնները հաստատելու մասին՚ N 499-Ն որոշում,
- ՀՀ կառավարության 2005թ. ապրիլի 21-ի ՙԱուդիտի ստանդարտները հաստատելու մասին՚ N 509-Ն որոշում:


Աուդիտի ստանդարտներ

Աուդիտի ստանդարտների ցանկը

Հ/ՀԱուդիտի ստանդարտներՀայաստանյան ՀամարըՄիջազգային Համարը
1Աուդիտի ստանդարտների շրջանակները120120
2Ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտի նպատակն ու հիմնական սկզբունքները200200
3Աուդիտի անցկացման պայմանները210210
4Աուդիտորական աշխատանքների որակի վերահսկողությունը220220
5Փաստաթղթավորումը230230
6Խարդախություն և սխալներ240240
7Ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտի ընթացքում օրենքների և այլ իրավական ակտերի պահանջների պահպանման ուսումնասիրումը250250
8Պլանավորումը300300
9Գործիմացությունը310310
10Էականությունն աուդիտում320320
11Ռիսկի գնահատումը և ներքին վերահսկողությունը400400
12Աուդիտի անցկացումը համակարգչային տեղեկատվական համակարգերի միջավայրում401401
13Սպասարկող կազմակերպության ծառայություններից օգտվող կազմակերպությունների վերաբերյալ աուդիտորական ուսումնասիրությունները402402
14Աուդիտորական ապացույցներ500500
15Աուդիտորական ապացույցներ – հատուկ հոդվածների լրացուցիչ ուսումնասիրություններ501501
16Արտաքին հաստատումները505505
17Սկզբնական աուդիտ – սկզբնական մնացորդներ510510
18Վերլուծական ընթացակարգեր520520
19Աուդիտորական ընտրանքը և ընտրանքային այլ ընթացակարգերը530530
20Հաշվապահական գնահատումների աուդիտ540540
21Կապակցված կողմերը550550
22Հետագա դեպքերը560560
23Կազմակերպության գործունեության անընդհատությունը570570
24Կազմակերպության ղեկավարության կողմից ներկայացված տեղեկատվությունը580580
25Այլ աուդիտորի կողմից իրականացված աշխատանքների արդյունքների օգտագործումը600600
26Ներքին աուդիտորական աշխատանքների ուսումնասիրությունը610610
27Փորձագետի աշխատանքի օգտագործումը620620
28Ֆինանսական հաշվետվությունների վերաբերյալ աուդիտորական եզրակացությունը700700
29Համեմատություններ710710
30Աուդիտի ենթարկված ֆինանսական հաշվետվություններ պարունակող փաստաթղթերում առկա այլ տեղեկատվությունը720720
31Հատուկ նպատակներով իրականացված աուդիտի արդյունքում տրվող աուդիտորական եզրակացությունը800800
32Ապագա ֆինանսական տեղեկատվության ստուգումը810810
33Ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտորական դիտարկման աշխատանքներ910910
34Ֆինանսական տեղեկատվության վերաբերյալ համաձայնեցված ընթացակարգերի իրականացման աշխատանքներ920920
35Ֆինանսական տեղեկատվության կոմպիլյացիա930930


Comments are closed.